SKDM (CBAM), gıda ürünlerine doğrudan uygulanmaz. Tüzüğün Ek I’inde gıda başlığı yoktur, ama azotlu gübreler, amonyak ve nitrik asit vardır. Kesin dönem 01.01.2026’da başladı. Doğrudan etki, AB’ye gübre veya çelik ve alüminyum ürün satanlaradır. Türk çiftçinin maliyetine olası etki ise ölçülmemiş bir çıkarımdır.
SKDM nedir, ne zaman başladı?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, AB’ye ithal edilen belirli malların üretiminde açığa çıkan emisyona karbon fiyatı yansıtır. Komisyona göre geçiş dönemi 2023 ile 2025 arasında sürdü, kesin dönem 01.01.2026’da başladı. Türkiye, Tüzüğün Ek III’ünde kapsam dışı sayılan ülkeler arasında değildir.
Yükümlülük AB’deki ithalatçıdadır. Takvim şöyledir:
| Konu | Kural |
|---|---|
| Eşik | Takvim yılında toplam net kütlesi 50 tonu geçmeyen ithalatçı muaftır (elektrik ve hidrojen hariç) |
| Sertifika satışı | 01.02.2027’den itibaren |
| İlk beyan ve teslim | 2026 ithalatı için 30.09.2027’ye kadar |
| 2026 fiyatı | Çeyrek ortalaması: 1. çeyrek 75,36 avro, 2. çeyrek 75,28 avro, 3. çeyrek 82,32 avro |
Fiyatlar Komisyonun sertifika fiyatı sayfasından alınmıştır. Üretimde karbon fiyatı ödendiği kanıtlanırsa ilgili tutar düşülebilir, bu yüzden AB’ye satan üreticinin verisi alıcı için değerlidir.
SKDM hangi gübreleri kapsıyor?
Ek I’deki gübre başlıkları şunlardır:
| CN kodu | Ürün |
|---|---|
| 2808 00 00 | Nitrik asit, sülfonitrik asitler |
| 2814 | Amonyak |
| 2834 21 00 | Potasyum nitrat |
| 3102 | Azotlu mineral veya kimyasal gübreler |
| 3105 | Azot, fosfor ve potasyumdan iki veya üçünü içeren gübreler (fosfor ve potasyum içeren 3105 60 00 hariç) |
Yani her gübre kapsamda değildir. Liste azot eksenlidir. 3103 ve 3104 başlıkları Ek I’de yer almaz. Gübreler, yalnız doğrudan emisyonun hesaplandığı Ek II’de de sayılmadığı için dolaylı emisyon da hesaba girer.
Komisyon Gübre Eylem Planında gübre için varsayılan değerlere yüzde 1 sabit ek uyguladığını yazar. Diğer SKDM mallarında bu ek 2026, 2027 ve 2028 için yüzde 10, 20 ve 30’dur.
Gıda ürünleri SKDM kapsamında mı?
Hayır. Ek I çimento, elektrik, gübre, demir çelik, alüminyum ve hidrojen başlıklarından oluşur. Meyve, sebze, et, süt, zeytinyağı, un ya da işlenmiş gıda başlığı yoktur. AB’ye gıda satan bir Türk şirketi için bu mal üzerinden SKDM beyanı doğmaz.
Hangi etki doğrudan, hangisi çıkarım?
En sık yapılan hata, ikisini karıştırmaktır. SKDM, malın AB gümrük bölgesine ithalatında uygulanır. Bu ayrım aşağıdaki tabloyu belirler.
| Kim | Etki | Dayanak |
|---|---|---|
| AB’ye gübre, amonyak veya nitrik asit satan üretici | Doğrudan: alıcı emisyon verisi ister, gerçek veri için üreticinin doğrulanmış verisi gerekir | Tüzük ve Komisyon rehberi |
| AB’ye çelik yapı, 300 litreyi aşan çelik tank, alüminyum kutu veya folyo satan şirket | Doğrudan: bu mallar Ek I’de | Tüzük Ek I (7308, 7309, 7607, 7612) |
| AB’deki çiftçi | Dolaylı: ithal gübrede maliyet artabilir. Komisyon bunu henüz ölçülmüş saymıyor | Eylem Planı, 2027 ilk çeyrek değerlendirmesi |
| AB’ye gıda satan Türk şirket | Doğrudan etki yok. Dolu ambalajlı gıda da gıda koduyla işlem görür (çıkarım) | Ek I’de gıda kodu yok |
| Türkiye’de gübre alan çiftçi | SKDM bu alışta uygulanmaz. Fiyata etki ancak ticaret akışı üzerinden olabilir (çıkarım, ölçülmüş veri yok) | Tüzük madde 2 |
Son satır önemlidir. Türkiye’deki çiftçinin yurt içinden aldığı gübreye SKDM eklenmez. “Gübre kapsamda, demek ki maliyetiniz artacak” cümlesi bu haliyle doğru değildir. AB’ye ihracat yapan gübre üreticisinin maliyet ve fiyat kararları iç piyasayı etkileyebilir, ama böyle bir etkinin yönünü ve büyüklüğünü gösteren resmî bir ölçüm görmedik.
Komisyonun kendisi de AB için bu konuda veri topluyor: Eylem Planı, SKDM ve ETS maliyetlerinin çiftçiye ödenen gübre fiyatına ve gıda fiyatına nasıl yansıdığını değerlendireceğini, takvim olarak 2027 ilk çeyreği yazar.
SKDM ileride tarım makinelerini kapsar mı?
Şu an kapsamaz, ama öneri var. Komisyonun COM(2025) 989 önerisi çelik ve alüminyum ağırlıklı mamul ürünleri eklemeyi amaçlar. Öneri listesinde toprak işleme makineleri ve parçaları (8432 80 00, 8432 90 00) da vardır. Bu bir öneridir, yürürlükte değildir. Metin müzakereyle değişebilir. Aynı öneri, ciddi ve öngörülemeyen hallerde bir malın Ek I’den geçici çıkarılmasına imkân veren madde 27a’yı da içerir.
Tarım ve gıda şirketi ne yapmalı?
- AB’ye sattığınız her kalemi CN koduyla Ek I’e karşı kontrol edin. Ana ürün gıda olsa da ayrı satılan ambalaj ve ekipman kapsamda olabilir.
- Gübre veya çelik ve alüminyum ürün ihraç ediyorsanız AB’deki alıcınızın veri talebine hazırlanın. Gerçek emisyon verisi, varsayılan değerlerden daha düşük bir yükümlülük getirebilir.
- AB’ye tarım makinesi satıyorsanız COM(2025) 989’u izleyin.
- Maliyet modelinizde SKDM etkisini kanıtlanmış kalem olarak değil, senaryo olarak gösterin.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki veya vergisel görüş değildir. AB’ye satış yapan tarım ve gıda şirketi için daha yakın konu çoğu zaman EUDR’dir. Uyum yol haritası için Yeşil Dönüşüm hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
SKDM gıda ihracatını vergilendiriyor mu?
Hayır. Ek I’de gıda başlığı yoktur, dolayısıyla AB’ye satılan gıda malı için SKDM beyanı doğmaz. Aynı şirket ayrıca Ek I’de sayılan bir mal, örneğin boş alüminyum kutu satıyorsa o kalem ayrıca değerlendirilir.
Türkiye’deki çiftçi SKDM yüzünden daha pahalı gübre mi alacak?
SKDM, Türkiye’deki alışta uygulanmaz, yalnız AB’ye ithalatta uygulanır. Yurt içi fiyata dolaylı bir etki olabilir, ama bu çıkarımdır. Yönünü ve büyüklüğünü gösteren resmî bir ölçüm bulamadık.
SKDM kesin dönemi başladı mı?
Evet, 01.01.2026’da başladı. Sertifika satışı 01.02.2027’de başlar. 2026 ithalatı için ilk beyan ve sertifika teslimi 30.09.2027’ye kadar yapılır. 2026 fiyatları çeyreklik, 2027’den itibaren haftalık hesaplanır.
Her gübre SKDM kapsamında mı?
Hayır. Ek I’de nitrik asit, amonyak, potasyum nitrat, 3102 azotlu gübreler ve 3105 karışık gübreler vardır. 3105 60 00 hariçtir. 3103 ve 3104 başlıkları listede yoktur.
50 ton eşiği kimin için geçerli?
AB’deki ithalatçı için geçerlidir. Bir takvim yılında tüm SKDM mallarının toplam net kütlesi 50 tonu geçmezse ithalatçı muaftır. Eşik aşılırsa o yılın tüm ithalatı yükümlülüğe girer. Elektrik ve hidrojen için eşik uygulanmaz.
Resmi kaynaklar
- Regulation (EU) 2023/956, konsolide metin, 20.10.2025
- Regulation (EU) 2025/2083 (SKDM sadeleştirme değişikliği)
- European Commission, CBAM definitive regime
- European Commission, Price of CBAM certificates
- European Commission, CBAM legislation and guidance
- Fertiliser Action Plan, COM(2026) 310 final
- Komisyon önerisi COM(2025) 989 (mamul ürünlere genişleme)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Program şartları değişebilir, başvurmadan önce güncel resmi metni kontrol edin.
Uluslararası yeşil dönüşüm standartlarına uyum projelerini tasarlıyor ve yönetiyoruz.