IPARD III, Avrupa Birliği ile Türkiye'nin ortak finanse ettiği ve TKDK'nın yürüttüğü 2021-2027 dönemi kırsal kalkınma hibe programıdır. Baz destek oranı gıda işlemede %50, tarımsal işletmelerde %60'tır, koşullara göre %75'e kadar çıkabilir. Destek, yatırım gerçekleştikten sonra ödenir. Şartlar her çağrıda ayrıca ilan edilir.
IPARD III nedir ve kim yürütür?
IPARD, Avrupa Birliği'nin aday ülkelere sunduğu Katılım Öncesi Yardım Aracı'nın kırsal kalkınma bileşenidir. Türkiye'de 2021-2027 dönemini kapsayan uygulaması IPARD III adını taşır ve Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kuruluşu TKDK tarafından yürütülür.
Kaynak, AB ve Türkiye eş finansmanıyla oluşan IPARD Program Fonu'dur. Bu destek "kamu katkısı" olarak adlandırılır ve gerçekleşmiş yatırımlar için geri ödemesiz kullandırılır. 11. ve 12. çağrılarda 81 ilden başvuru kabul edildi.
Hangi yatırımlar destekleniyor?
Program tedbirlerle işler. TKDK'nın 2026 takviminde dört tedbir yer alıyor:
- M1: Tarımsal işletmelerin fiziki varlıkları. Süt, kırmızı et, kanatlı eti ve yumurta üreten işletmeler.
- M3: Tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması. Süt, kırmızı et, kanatlı eti, su ürünleri, meyve sebze ve yumurta.
- M6: Kırsal alanda kamu altyapı yatırımları.
- M7: Çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme.
Yapım işi, makine ekipman, hizmet ve görünürlük harcamaları desteklenir. Arazi ve mevcut bina alımı, ikinci el makine ve canlı hayvan alımı desteklenmez.
IPARD III destek oranı kaç?
Oran tek bir rakam değildir. Aşağıdaki tablo 11. ve 12. çağrı rehberlerindeki yapıyı gösterir.
| Koşul | M3 Gıda işleme | M1 Tarımsal işletme |
|---|---|---|
| Baz oran | %50 | %60 |
| Üretici örgütlerinin ortaklaşa yatırımları | %70 | %70 |
| Organik tarım sertifikalı çiftçiler | Yok | %70 |
| Başvuru sahibi 40 yaş altında | Yok | +%5 |
| Yatırım dağlık alanda | Yok | +%5 |
| Atık, atık su, yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi | +%10, yalnızca bu harcama kalemlerine | +%10, yalnızca bu harcama kalemlerine |
| Azami oran | %75 | %75 |
Oran, toplam yatırıma değil uygun harcama tutarına uygulanır. Ortaklaşa yatırımda hangi örgütlerin hangi sektörde başvurabileceği rehberde ayrıca sayılır.
Yatırım başına üst limit ne kadar?
Limitler hibe tutarını değil uygun harcama tutarını gösterir. Üst limiti aşan kısım desteklenmez, alt limitin altındaki yatırım reddedilir.
| Sektör | Yatırım başına uygun harcama (avro) |
|---|---|
| M3 süt, peynir altı suyu, et, yumurta | 30.000 ile 3.000.000 |
| M3 süt toplama merkezi | 30.000 ile 1.000.000 |
| M3 meyve ve sebze | 30.000 ile 1.250.000 |
| M3 su ürünleri | 30.000 ile 1.500.000 |
| M1 süt ve et | 20.000 ile 750.000 |
| M1 yumurta | 20.000 ile 500.000 |
| M1 broyler ve hindi | 20.000 ile 375.000 |
| M1 kaz | 20.000 ile 125.000 |
Ayrıca IPARD I, II ve III boyunca her yararlanıcı için toplam tavan vardır: M3'te 3.000.000 avro, M1'de 1.000.000 avro, broyler ve hindide 500.000 avro, kazda 250.000 avro. TKDK, bu konudaki değişiklik talebinin Avrupa Komisyonu onayında olduğunu not eder. Onay tamamlanmazsa mevcut program hükümleri esas alınır.
IPARD III'e kimler başvurabilir?
Başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişi olabilir. 11. ve 12. çağrı rehberlerindeki temel şartlar şunlardır:
- Vergi sistemine kayıtlı olmak, vergi ve sosyal güvenlik borcu bulunmamak.
- Gerçek kişi veya tüzel kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişi olarak 18 yaşını doldurmuş olmak, 65 yaşından büyük olmamak.
- M3 için KOBİ tanımına girmek ve gerçek kişi, tüzel kişi veya şirket olarak KOSGEB'e kayıtlı olmak.
- M1 için Ulusal Çiftçi Kayıt Sistemi veya Ulusal Hayvan Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olmak.
- Yatırımı son ödemeden sonra 5 yıl çalışır durumda tutmak.
Kamu tüzel kişileri ve kamu hissesi %25'ten fazla olan tüzel kişiler uygun değildir, ziraat odaları bunun dışındadır. Aynı çağrıda tek proje sunulur, dönem boyunca en fazla 4 yatırım desteklenir. Yeni başvuru için devam eden yatırımın son ödemesi yapılmış olmalıdır. Kiralık mülkte kira süresi son ödemeden itibaren en az 5 yılı kapsamalıdır.
Başvuru süreci nasıl işler?
- Çağrı ilanı ve o çağrıya ait Başvuru Çağrı Rehberi yayımlanır.
- Başvuru online sistemde tamamlanır, paket ilandaki tarihler arasında TKDK İl Koordinatörlüğü'ne veya İl İrtibat Ofisi'ne teslim edilir.
- Ön sıralama yapılır. Sonuç ilanından sonra 10 iş günü içerisinde puana itiraz edilebilir.
- Paket idari ve teknik olarak incelenir. Eksikler için en fazla 5 iş günü tanınır.
- Projeler sıralanır, destek bütçesi bitene kadar listeye alınır.
- Davet mektubunun ulaşmasından sonra 5 iş günü içerisinde sözleşme imzalanır.
- Yatırım uygulanır: yapım işi yoksa en fazla 9 ay, yapım işi varsa en fazla 18 ay.
- Ödeme talep paketi sunulur, yerinde kontrol sonrası ödeme yapılır.
İki noktayı kaçırmayın. Sözleşmeden önce uygun harcamalara başlanırsa başvuru reddedilir. Yatırımın finansmanı da önce yatırımcıdan çıkar. Tek taksitli sözleşmelerde kamu katkısının en fazla %50'si kadar avans talep edilebilir, bunun için avans tutarının %110'u kadar teminat gerekir.
Uygun bulunan her proje destek alır mı?
Hayır. TKDK rehberi, tüm şartları sağlayan projenin bile bütçe bitince desteklenemeyeceğini açıkça yazar. 12. çağrıda 30 milyon avro bütçeye karşı yaklaşık 61 milyon avro destek talep edildi. TKDK, sıralama puanı 55'in altındaki başvuruların incelemeye alınmadan reddedileceğini duyurdu. Puanı artıran unsurları proje tasarlanırken görmek bu yüzden işe yarar. Bu değerlendirme için hibe ve proje danışmanlığı sayfamıza, yatırımın kendisini sınamak için fizibilite rehberine bakabilirsiniz.
Sıradaki IPARD çağrısı ne zaman?
M3 için 11. çağrı 20.07.2026'da, M1 için 12. çağrı 07.09.2026'da kapandı. TKDK 30.09.2026 tarihli duyurusunda M7 ilanının ileri bir tarihe ertelendiğini, başvuruların bu yıl içerisinde alınmasının planlandığını bildirdi. Takvim yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, bağlayıcı olan her tedbirin kendi çağrı ilanıdır ve TKDK ilandaki hususları değiştirme hakkını saklı tutar. Başvurmadan önce tkdk.gov.tr üzerindeki güncel ilanı ve rehberi okuyun.
Projenize uyabilecek programları görmek için Hibe Yolu aracını deneyebilir, ulusal programlar için KKYDP rehberini okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
IPARD hibesi geri ödenir mi?
Kamu katkısı gerçekleşmiş yatırımlar için geri ödemesiz kullandırılır. Ancak yükümlülükler yerine getirilmezse, örneğin yatırım son ödemeden sonra 5 yıl korunmazsa, sözleşme ve rehber hükümleri uygulanır.
IPARD III'te 3 milyon avro hibe mi alınır?
Hayır. 3.000.000 avro M3'te süt, et ve yumurta sektörlerinde yatırım başına uygun harcama üst limitidir ve yararlanıcı başına toplam tavandır. Hibe, bu tutar üzerinden koşula bağlı oranla hesaplanır. Meyve sebze ve su ürünlerinde limitler daha düşüktür.
Mevcut işletmem başvurabilir mi?
Mevcut işletmeler de yeni işletmeler de başvurabilir, ancak sektöre göre izin verilen yatırım türü değişir. Örneğin rehberde bazı et işleme tesisleri için yalnızca modernizasyon uygundur. Kapasite şartlarını ilgili çağrı rehberinden kontrol edin.
Birden fazla IPARD projesi yapılabilir mi?
Aynı çağrıda tek başvuru yapılır. 2021-2027 döneminde en fazla 4 yatırım desteklenebilir ve yeni başvuru için önceki yatırımın son ödemesi tamamlanmış olmalıdır. Ortaklık yapıları da bu kontrole dahildir.
Puanım yüksekse destek kesinleşir mi?
Hayır. TKDK, sıralama kriterlerinden yüksek puan almanın desteğe hak kazanmak anlamına gelmediğini belirtir. Başvurunun kontrollerden geçmesi ve bütçe içerisinde kalması gerekir.
Resmi kaynaklar
- TKDK, IPARD III 11. Başvuru Çağrı İlanı (M3)
- TKDK, IPARD III 12. Başvuru Çağrı İlanı (M1)
- TKDK, 11. Çağrı Başvuru Çağrı Rehberi, M3 (Versiyon 11.0)
- TKDK, 12. Çağrı Başvuru Çağrı Rehberi, M1 (Versiyon 12.0)
- TKDK, IPARD III 2026 Yılı Çağrı Takvimi
- TKDK, 12. çağrı ön inceleme ve sıralama puanları duyurusu (25.09.2026)
- TKDK, M7 çağrı ilanı tarihinde değişiklik duyurusu (30.09.2026)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Program şartları değişebilir, başvurmadan önce güncel resmi metni kontrol edin.
Hibe ve kredi projelerini hazırlıyor, onaydan sonra uygulamasını da yürütüyoruz.