Yatırım Teşvik Belgesi, 9903 sayılı Karar kapsamında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının düzenlediği belgedir. Tarım ve gıda yatırımı EK-3'teki sektör ve kapasite şartlarını sağlıyorsa gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi ve bölgeye göre faiz ile sigorta primi desteği alabilir. Belgeli yatırım, kural olarak başka kamu desteğiyle birleştirilemez.
Yatırım Teşvik Belgesi nedir?
Teşvik belgesi, yatırımın devlet desteklerinden yararlanmasını sağlayan belgedir. Geçerli sistem, 30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile kuruldu. Uygulama ayrıntıları Tebliğ 2025/1'de yer alır. Karar kapsamında 31/12/2030 tarihine kadar yapılacak müracaatlar değerlendirilir.
Belge bir hibe programı gibi çalışmaz. Destek büyük ölçüde vergi, gümrük, faiz ve prim kalemlerinde kendini gösterir. Projenin Bakanlıkça uygun görülmesi de şarttır, başvuru otomatik sonuç vermez.
Teşvik sistemi hangi bölümlerden oluşur?
- Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi: Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi ve Stratejik Hamle programları. Projeler komitelerce proje bazında değerlendirilir.
- Sektörel Teşvik Sistemi: Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar.
- Bölgesel teşvikler: Yukarıdaki sistemlerde desteklenen yatırımlara bölgeye göre eklenen sigorta primi destekleri.
Tarım ve gıda yatırımlarının çoğu için ilk bakılacak yer Hedef Yatırımlar sistemidir: EK-3'teki konular, belirtilen şartları sağlarsa bu sistemde desteklenir. Öncelikli Yatırımlar içinde tarıma yakın başlıklar da vardır: lisanslı depoculuk, 25 dekar ve üzeri, yerli sera teknolojisi içeren otomasyonlu topraksız sera, 6. bölgedeki yatırımlar ile çevre lisansına tabi yatırımlar.
Tarım ve gıda yatırımında kapasite şartları nedir?
EK-3 yatırım konularını NACE koduyla sayar. Tabloda sık sorulan başlıklar yer alır. Kapasiteler Karar metnindeki gibidir.
| Yatırım | 1. ve 2. bölge | 3. bölge | 4. ve 5. bölge | 6. bölge |
|---|---|---|---|---|
| Sera (asgari dekar) | 20 | 15 | 10 | 5 |
| Süt yönlü veya damızlık büyükbaş (adet/dönem) | 500 | 500 | 300 | 150 |
| Et yönlü büyükbaş (adet/dönem) | 500 | 500 | 500 | 150 |
| Küçükbaş (adet/dönem) | 2.500 | 2.500 | 1.500 | 1.000 |
| Et yönlü kümes, kesimhane ile entegre (adet/dönem) | 200.000 | 200.000 | 200.000 | 100.000 |
| Yumurta yönlü kümes (adet/dönem) | 200.000 | 200.000 | 200.000 | 100.000 |
Gıda ve depolamada dikkat çeken şartlar:
- 5 ton/gün altındaki süt işleme yatırımları desteklenmez.
- Yalnızca sarartma ve mumlama içeren meyve sebze yatırımları desteklenmez.
- Soğuk hava deposunda yalnızca 1.000 m² üzeri yatırımlar desteklenir.
- Hububat depolamada yalnızca lisanslı depoculuk desteklenir.
- Kadayıf ve yufka üretimi yatırımları desteklenmez.
Liste kod bazlıdır ve bazı alt kodlar hariç tutulur. Yatırımınızın NACE kodunu EK-3 ile satır satır karşılaştırın.
Hangi destekler alınabilir?
| Destek | Hedef Yatırımlar | Öncelikli Yatırımlar |
|---|---|---|
| Gümrük vergisi muafiyeti | Var | Var |
| KDV istisnası | Var | Var |
| Vergi indirimi, yatırıma katkı oranı | %20 (İstanbul hariç), vergi %60 indirimli | %30, vergi %60 indirimli |
| Faiz veya kâr payı desteği | Yalnızca 4., 5. ve 6. bölge | Var |
| Faiz desteği oranı | TCMB bir hafta vadeli repo oranının %25'i, en fazla 12,5 puan | TCMB bir hafta vadeli repo oranının %25'i, en fazla 12,5 puan |
| Faiz desteği üst sınırı | Sabit yatırımın %10'u ve Karar metninde 12 milyon TL | Sabit yatırımın %10'u ve Karar metninde 24 milyon TL |
| Yatırım yeri tahsisi | Olabilir | Olabilir |
Faiz desteği, teşvik belgesindeki sabit yatırım tutarının %70'ine kadar olan yatırım kredisi için ve en fazla beş yıl uygulanır, Bakanlığın uygun görmesine bağlıdır. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi'nde daha yüksek oranlar ve birim fiyatı 2 milyon TL ve üzeri makineler için %25 makine desteği vardır, ancak faiz desteğiyle birlikte kullanılamaz.
Bölge desteği nasıl değişir?
İller gelişmişliğe göre altı bölgeye ayrılır. Örneğin Ankara 1., Konya ve Mersin 2., Gaziantep ve Samsun 3., Çorum 4., Yozgat ve Tokat 5., Şanlıurfa 6. bölgededir. Sigorta primi işveren hissesi desteği, ilave istihdam için asgari ücrete tekabül eden işveren hissesinin 6. bölgede tamamını, diğer bölgelerde %50'sini karşılar.
| Bölge | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sigorta primi işveren hissesi süresi | Yok | 1 yıl | 2 yıl | 4 yıl | 8 yıl | 12 yıl |
6. bölgede ayrıca sigorta primi işçi hissesi desteği 10 yıl süreyle sağlanabilir. Bölge seçimi destek paketini doğrudan değiştirdiği için yer kararını teşvikle birlikte düşünmek gerekir. Yatırım alanı ve ruhsatlandırma hizmetimiz bu noktada devreye girer.
Başvuru nasıl yapılır, asgari yatırım tutarı nedir?
Karar metninde, ayrıca belirtilmemişse asgari sabit yatırım tutarı 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL'dir. Karardaki TL tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve Bakanlık sitesinde ilan edilir. Başvurmadan önce yılın güncel tutarını Bakanlıktan kontrol edin.
- Başvuru, E-TUYS üzerinden elektronik olarak yapılır. Kuruluşu tamamlanmamış tüzel kişi adına müracaat değerlendirilmez.
- Başvuruya SGK borç durumu belgesi, gereken yatırımlarda ÇED kararı ve mevzuatın gerektirdiği diğer belgeler eklenir. Yatırım tutarı 1 milyar TL ve üzerindeyse fizibilite raporu istenir.
- Müracaat tarihinden önceki harcamalar belgeye alınmaz. Yatırımın başlangıç tarihi müracaat tarihidir.
- Yatırım süresi yatırımcı tarafından sunulur, 3 yıldan uzunsa Bakanlık 3 yıla kadar düşürebilir. Gerekirse ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir.
- Süre bitiminden itibaren üç ay içerisinde tamamlama vizesi için başvurulur.
Gerçek kişiler ve sermaye şirketleri yanında yabancı şirketlerin Türkiye'deki şubeleri de müracaat edebilir. Yabancı yatırımcı için kurulum sırasını yabancı yatırım rehberinde ele alıyoruz.
Teşvik belgesi hibeyle birlikte kullanılabilir mi?
Kural olarak hayır. Karar'ın 33. maddesine göre destek unsurlarından yararlanan yatırımlar diğer kamu kurumlarının desteklerinden yararlanamaz, aksi halde destekler geri alınır. Sübvansiyonlu krediyle ilgili istisna vardır: söz konusu krediye Karar kapsamında faiz veya makine desteği sağlanmaması kaydıyla diğer unsurlar kullanılabilir. KKYDP Tebliği de benzer bir engel içerir. Bu yüzden belge ile hibeyi yatırım başlamadan karşılaştırmak gerekir. Karşılaştırma için Hibe Yolu aracına, KKYDP ve IPARD III rehberlerine ve hibe, teşvik ve proje danışmanlığı hizmetimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Teşvik belgesi nakit para verir mi?
Temel destekler gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi ve prim desteğidir. Faiz veya kâr payı desteği ile Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi'ndeki makine desteği Bakanlık bütçesinden ödenir, şartları ve üst sınırları vardır.
Küçük bir süthane teşvik belgesi alabilir mi?
EK-3'e göre 5 ton/gün altındaki süt işleme yatırımları desteklenmez. Ayrıca asgari sabit yatırım tutarının da sağlanması gerekir.
Belge almadan önce makine alırsam ne olur?
Teşvik belgesi müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş yatırım harcamaları belge kapsamına alınmaz.
Soğuk hava deposu teşvik alır mı?
EK-3'e göre 1.000 m² üzeri soğuk hava deposu yatırımları desteklenir. Altındaki yatırımlar bu kod kapsamında desteklenmez.
IPARD veya KKYDP hibesi aldığım yatırıma teşvik belgesi alabilir miyim?
Kural olarak hayır. Karar 9903 madde 33'e göre diğer kamu kurumlarının desteklerinden yararlanan yatırımlar için müracaat edilemez. Yalnızca sübvansiyonlu krediyle ilgili sınırlı bir istisna vardır.
Resmi kaynaklar
- Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar, Karar Sayısı 9903, Resmî Gazete 32915 (30.05.2025)
- Karar 9903 metni, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yatırıma Destek portalı
- Tebliğ 2025/1, Resmî Gazete 32933 (21.06.2025)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Program şartları değişebilir, başvurmadan önce güncel resmi metni kontrol edin.
Hibe ve kredi projelerini hazırlıyor, onaydan sonra uygulamasını da yürütüyoruz.